Nvidia rahbari Jensen Huang 15-16 iyul kunlari Tokioda bo‘lib, Yaponiyaning eng yirik texnologik kompaniyalari bilan uchrashdi. Ikki kun davom etgan tashrif oddiy biznes safari emas edi. U yerda milliardlab dollarlik kelishuvlar imzolandi va sun’iy intellektning navbatdagi bosqichi rasman boshlanganini ko‘rsatdi.

Agar so‘nggi ikki yil AI asosan ChatGPT, Gemini va Claude kabi chatbotlar atrofida aylangan bo‘lsa, endi e’tibor robotlar, avtomobillar va zavodlarga qaratilmoqda.

Jensen Huangning aytishicha, sun’iy intellektning keyingi davri «fizik AI», ya’ni real dunyoda ishlaydigan aqlli mashinalar davri bo‘ladi.

«Fizik AI» nima?

Bugungi AI modellari asosan matn yozadi, rasm chizadi yoki savollarga javob beradi.

«Fizik AI» esa:

• zavod robotlarini boshqaradi;
• avtomobillarni harakatlantiradi;
• omborlardagi jarayonlarni avtomatlashtiradi;
• ishlab chiqarish liniyalarini optimallashtiradi;
• mashinalarga atrof-muhitni tushunishni o‘rgatadi.

Oddiy qilib aytganda, ChatGPT kompyuter ichida ishlasa, fizik AI haqiqiy dunyoda ishlaydi.

---

1. Yaponiya o‘zining milliy AI tizimini qurmoqda

Yaponiya sun’iy intellekt bo‘yicha AQSh yoki Xitoy texnologiyalariga to‘liq bog‘lanib qolishni istamayapti.

Shu sababli mamlakat hukumati SoftBank, Sony, NEC va Honda boshchiligidagi 44 ta yirik kompaniyani birlashtirib, Noetra nomli ulkan loyiha boshladi.

Loyihaning asosiy maqsadi:

• robotlar uchun AI yaratish;
• avtomobillar uchun AI ishlab chiqish;
• zavodlarni boshqaruvchi tizimlarni qurish;
• Yaponiyaning o‘z AI modellarini yaratish.

Buning uchun Tokio hukumati keyingi besh yil ichida 1 trillion yen (6,2 milliard dollar) investitsiya kiritadi.

---

2. Nvidia Yaponiyada gigant AI markazi quradi

Bu loyihaning yuragi ulkan ma’lumotlar markazi bo‘ladi.

Nvidia Yaponiyada dunyodagi birinchi «milliy AI infratuzilmasi»ni qurishni rejalashtirmoqda.

Markaz 2028-yilda ishga tushirilishi kutilmoqda.

U yerda:

• 13 750 ta Vera protsessori;
• 27 500 ta Rubin grafik chipi;
• 140 megavatt quvvat ishlaydi.

Bu oddiy server xonasi emas.

U yerda trillionlab parametrga ega bo‘lgan sun’iy intellekt modellari o‘qitiladi.

Parametr nima?

Parametrlar AI modelining «bilim hajmi» hisoblanadi.

Qancha parametr ko‘p bo‘lsa, model shuncha murakkab vazifalarni bajarishi mumkin.

Masalan:

• GPT-3: 175 milliard parametr.
• Qwen 3.8: 2,4 trillion parametr.
• Yaponiyaning yangi modellari ham trillionlab parametrga ega bo‘lishi rejalashtirilmoqda.

---

3. Noetra uch bosqichda rivojlanadi

2026-yil

Yapon tilini chuqur tushunadigan va mantiqiy fikrlay oladigan model yaratiladi.

2028-yil

Model matn, rasm, video va ovoz bilan ishlay oladigan omni-modal AIga aylanadi.

Omni-modal AI nima?

Bu bir vaqtning o‘zida:

• matnni o‘qiydi;
• rasmni ko‘radi;
• videoni tushunadi;
• ovozni eshitadi.

Masalan, siz roboga video ko‘rsatib, ovoz orqali buyruq bera olasiz.

2030-yil

«Real-world Native AI» deb nomlangan tizim paydo bo‘ladi.

Bu AI boshidanoq robotlar va mashinalarni boshqarish uchun yaratiladi.

---

4. Yaponiyaning eng yirik robot kompaniyalari Nvidia bilan birlashmoqda

Nvidia Yaponiyaning deyarli barcha yirik sanoat gigantlarini bir stol atrofida yig‘di.

Loyihaga quyidagi kompaniyalar qo‘shildi:

• Fanuc;
• Yaskawa;
• Kawasaki Heavy Industries;
• Fujitsu;
• Hitachi;
• NEC;
• Sony;
• SoftBank;
• Kubota;
• AIRoA.

Ularning barchasi Nvidia’ning Cosmos nomli ochiq AI platformasidan foydalanadi.

Cosmos nima?

Cosmos robotlar uchun yaratilgan sun’iy intellekt modeli hisoblanadi.

U:

• robotlarga harakat qilishni;
• buyumlarni ushlashni;
• zavod ichida ishlashni;
• atrofdagi muhitni tushunishni o‘rgatadi.

Nvidia Tokioda Cosmos 3 Edge modelini ham taqdim etdi.

Edge AI nima?

Hozir ko‘plab AI tizimlari bulutda ishlaydi.

Edge AI esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri qurilmaning o‘zida ishlaydi.

Masalan:

• robot qarorni internetga ulanmasdan qabul qiladi;
• avtomobil ma’lumotni o‘zi qayta ishlaydi;
• zavoddagi mashina buyruqni darhol bajaradi.

Bu tezlikni oshiradi va kechikishni kamaytiradi.

---

5. Toyota va Nvidia hamkorligi kengaymoqda

Toyota allaqachon Nvidia chiplaridan foydalanadi.

Endi hamkorlik yanada chuqurlashmoqda.

Nvidia texnologiyalari:

• avtomobillarni ishlab chiqarishda;
• zavodlarni loyihalashda;
• yo‘l harakatini tahlil qilishda;
• haydovchiga yordam beruvchi tizimlarda ishlatiladi.

Toyota hozircha Tesla yoki Waymo kabi to‘liq avtopilotga o‘tishni rejalashtirmayapti.

Kompaniya avval haydovchiga yordam beruvchi xavfsiz tizimlarni rivojlantirmoqchi.

---

Nega Yaponiya bunga shuncha pul sarflayapti?

Yaponiyada aholi qarib bormoqda va ishchi kuchi kamaymoqda.

Shu sababli hukumat robotlar va AI orqali bu muammoni hal qilmoqchi.

Maqsadlar juda katta:

• 2040-yilgacha 18 ta sanoat sohasida 10 million AI robotini ishga tushirish;
• fizik AI’ga jami 65 milliard dollar investitsiya kiritish;
• global AI robotlari bozorining 30 foizidan ortig‘ini egallash.

Yaponiya hisob-kitoblariga ko‘ra, 2040-yilda AI robotlari bozori 133 milliard dollarga yetadi.

---

Bu yerda yana bir muhim masala bor: mustaqillik

AQSh va Xitoy AI poygasida oldinga chiqib ketmoqda.

Yaponiya esa:

• o‘z ma’lumotlariga ega bo‘lishni;
• o‘z AI modellarini yaratishni;
• o‘z hisoblash infratuzilmasini qurishni istaydi.

Biroq bir paradoks bor.

Yaponiya AI mustaqilligiga erishmoqchi, ammo buning uchun ishlatilayotgan eng muhim texnologiya hali ham Amerikaning Nvidia chiplariga tayanmoqda.

Boshqacha aytganda, Yaponiya mustaqil AI yaratmoqchi, ammo bu mustaqillik hozircha Amerika chiplari ustiga qurilmoqda.

---

Jensen Huang nega buning uchun aynan Yaponiyani tanladi?

Ko‘pchilik Nvidia’ni faqat grafik kartalar ishlab chiqaruvchi kompaniya deb biladi.

Lekin Jensen Huangning rejalari bundan ancha katta.

Yaponiya:

• dunyodagi eng kuchli robot sanoatlaridan biriga ega;
• ishlab chiqarish bo‘yicha katta tajribaga ega;
• robototexnika bozorida yetakchilardan biri hisoblanadi.

Jensen Huangning fikricha:

«Sun’iy intellektning keyingi chegarasi fizik dunyoda. Bu Yaponiya uchun tarixiy imkoniyat.»

---

Xulosa

Sun’iy intellekt endi faqat chatbotlar yoki rasm generatorlari bilan cheklanib qolmayapti.

Keyingi o‘n yillikda AI:

• zavodlarda ishlaydi;
• avtomobillarni boshqaradi;
• robotlarga «miya» bo‘ladi;
• ishlab chiqarish tizimlarini o‘zgartiradi.

Jensen Huangning Tokioga safari shuni ko‘rsatdiki, AI poygasining keyingi bosqichi ekran ichida emas, balki zavodlar va mashinalar orasida kechadi.