AI tarixidagi eng katta IPO to‘lqini: OpenAI, Anthropic va SpaceX 25 yillik rekordni yangilamoqda
Sun’iy intellekt bozori nafaqat texnologiya, balki investitsiyalar tarixini ham qayta yozmoqda.
Yangi NVCA–PitchBook Venture Monitor hisobotiga ko‘ra, SpaceX, Anthropic va OpenAI’ning IPO’lari (aksiyalarni ommaga taklif qilish) umumiy qiymati bo‘yicha 2000-yildan beri AQShdagi barcha venchur kapitali qo‘llab-quvvatlagan exitlardan ham kattaroq bo‘lishi kutilmoqda.
Bu AI sanoati tarixidagi eng yirik moliyaviy voqealardan biri bo‘lishi mumkin.
25 yillik rekord ortda qolmoqda
Hisobotga ko‘ra:
- SpaceX allaqachon birjada 1,77 trillion dollar baholanish bilan debyut qildi.
- Anthropic va OpenAI ham yaqin yillarda IPO qilishi kutilmoqda.
- Har ikki kompaniya ham trillion dollarlik baholash tomon yaqinlashmoqda.
Natijada, ushbu uch kompaniyaning umumiy qiymati 4 trillion dollardan oshishi mumkin.
Taqqoslash uchun, 2025-yilda AQShdagi barcha IPO’lar orqali jalb qilingan mablag‘ atigi 70 milliard dollarni tashkil etgan. Bu esa AI gigantlarining bozordagi miqyosi naqadar ulkan ekanini ko‘rsatadi.
Bu nimani anglatadi?
So‘nggi 25 yil ichida texnologiya olamida juda yirik kompaniyalar paydo bo‘ldi:
- Google IPO (2004)
- Tesla IPO (2010)
- Meta IPO (2012)
Bundan tashqari:
- Slack
kabi kompaniyalar ham o‘nlab milliard dollarga sotib olingan.
Masalan, Uber’ning 2019-yildagi 84 milliard dollarlik IPO’si o‘sha paytda rekordlardan biri edi. Bugun esa bu raqam SpaceX baholanishining 5 foiziga ham yetmaydi.
Nega AI kompaniyalari bunchalik qimmat?
Buning bir nechta sabablari bor.
Birinchidan, bugungi texnologik kompaniyalar avvalgiga qaraganda uzoqroq vaqt xususiy kompaniya sifatida qolmoqda. Shu sababli ular IPO’ga chiqqanda ancha yuqori baholanishga ega bo‘lmoqda.
Ikkinchidan, zamonaviy AI modellarini yaratish uchun ulkan hisoblash quvvati, GPU’lar va ma’lumotlar markazlariga milliardlab dollar investitsiya talab qilinadi. Bu esa OpenAI va Anthropic kabi kompaniyalarning qiymatini rekord darajaga olib chiqmoqda.
Bu AI sanoati uchun nimani anglatadi?
Agar OpenAI va Anthropic ham IPO qilsa, bu nafaqat tarixdagi eng yirik texnologik birja chiqishlari bo‘ladi, balki AI sanoati endi oddiy startaplar bosqichidan chiqib, trillion dollarlik global iqtisodiyotning asosiy drayverlaridan biriga aylanganini tasdiqlaydi.
Sun’iy intellekt endi faqat yangi texnologiya emas — u dunyoning eng qimmat kompaniyalarini shakllantirayotgan yangi iqtisodiy kuchga aylanmoqda.
