O‘zbekistonda rahbarlarni tanlash tizimi o‘zgaradi: endi sun’iy intellekt ham jarayonga qo‘shiladi

O‘zbekistonda rahbar kadrlarni tanlash va tayyorlash tizimi yangi bosqichga chiqmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyevga taqdim etilgan yangi takliflarga ko‘ra, istiqbolli boshqaruvchilarni saralashda sun’iy intellekt, Big Data va raqamli texnologiyalardan foydalanish rejalashtirilmoqda.

Yangi tizimning asosiy maqsadi oddiy tarjimai hol va hujjatlarga qarab emas, balki nomzodning haqiqiy salohiyatini aniqlashdan iborat.

Endi rahbarlar qanday baholanadi?

Taklif qilinayotgan tizimga ko‘ra, nomzodlar 100 ballik mezon asosida baholanadi. Baholash jarayonida faqat diplom yoki ish staji emas, balki quyidagi jihatlar ham inobatga olinadi:

• kasbiy tajriba;
• strategik fikrlash;
• liderlik qobiliyati;
• psixologik xususiyatlar;
• boshqaruv ko‘nikmalari;
• bilim va malaka darajasi.

Har bir nomzod uchun sun’iy intellekt yordamida individual rivojlanish rejasi ishlab chiqilishi rejalashtirilgan.

Prezident, shuningdek, kadrlarni tanlashdagi eski «obektivka» tizimidan bosqichma-bosqich voz kechish va zamonaviy portfolio tizimiga o‘tish zarurligini ta’kidladi.

Nega bunday tizim kerak bo‘ldi?

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda iqtisodiyot tez sur’atlarda o‘zgarib bormoqda. Mamlakatga har yili 50 milliard dollardan ortiq investitsiyalar jalb qilinmoqda, eksport hajmi esa 40 milliard dollarga yaqinlashmoqda.

Yangi zavodlar, texnologik korxonalar va yirik loyihalar ishga tushirilayotgani sababli malakali boshqaruvchilarga bo‘lgan ehtiyoj ham keskin oshmoqda.

Sun’iy intellekt yordamida o‘tkazilgan tahlillar natijasida energetika, yashil texnologiyalar, qurilish, urbanizatsiya, qishloq va suv xo‘jaligi, raqamlashtirish hamda xizmat ko‘rsatish kabi yo‘nalishlarda 50 dan ortiq zamonaviy kasb bo‘yicha rahbar kadrlarga talab yuqori ekani aniqlangan.

Sun’iy intellekt bu yerda nima qiladi?

Ko‘pchilik sun’iy intellekt rahbarlarni o‘zi tanlaydi, deb o‘ylashi mumkin. Aslida esa uning vazifasi boshqa.

AI:

• minglab nomzodlar haqidagi ma’lumotlarni tez tahlil qiladi;
• kuchli va zaif tomonlarni aniqlaydi;
• turli ko‘rsatkichlarni solishtiradi;
• istiqbolli mutaxassislarni saralashga yordam beradi;
• har bir nomzod uchun rivojlanish tavsiyalarini ishlab chiqadi.

Yakuniy qaror esa baribir insonlar tomonidan qabul qilinadi.

Dunyoda bu tajriba qayerlarda qo‘llanmoqda?

Rahbarlar va davlat xizmatchilarini tanlashda sun’iy intellektdan foydalanish dunyo uchun yangilik emas.

Singapur

Singapur davlat xizmati tizimida katta ma’lumotlar va analitik vositalardan foydalanib, istiqbolli kadrlar erta bosqichda aniqlanadi. Ularning malakasi muntazam kuzatilib, maxsus rivojlanish dasturlari tuziladi.

Birlashgan Arab Amirliklari

BAA hukumatida sun’iy intellekt davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish uchun keng qo‘llanmoqda. Mamlakat hatto sun’iy intellekt bo‘yicha alohida vazirlik ham tashkil qilgan.

Xitoy

Xitoyda ayrim hududlarda boshqaruv qarorlarini qabul qilishda Big Data va AI tizimlari qo‘llanadi. Ular iqtisodiy ko‘rsatkichlar va kadrlar samaradorligini tahlil qilishda yordam beradi.

Janubiy Koreya

Janubiy Koreyada davlat tashkilotlari ishga qabul qilish jarayonida AI vositalaridan foydalanib, nomzodlarning ko‘nikmalari va professional salohiyatini baholaydi.

O‘zbekistonda dastlab qaysi sohalarda sinovdan o‘tkaziladi?

Yangi tizim avval uchta yo‘nalishda joriy etiladi:

• qishloq xo‘jaligi;
• oliy ta’lim;
• qurilish sohasi.

Shundan so‘ng mexanizm boshqa tarmoqlarga ham bosqichma-bosqich kengaytirilishi mumkin.

«Top-100» loyihasi nima?

Takliflar orasida «Top-100» ochiq tanlovini tashkil etish tashabbusi ham bor.

Rejaga ko‘ra:

• har ikki yilda 500 nafar istiqbolli boshqaruvchi saralanadi;
• 2030 yilgacha 1,5 ming nafar yuqori salohiyatli mutaxassisdan iborat milliy kadrlar zaxirasi shakllantiriladi;
• g‘oliblar maxsus dasturlar asosida tayyorlanadi;
• ularning rahbarlik lavozimlariga o‘sishi uchun alohida mexanizmlar yaratiladi.

Bundan tashqari, yig‘ilishda «El-yurt umidi» jamg‘armasi faoliyatini rivojlantirish va xorijda tahsil olayotgan yoshlarning salohiyatidan samarali foydalanish masalalari ham muhokama qilindi.

Kelajakda bu nimani o‘zgartirishi mumkin?

Agar tizim shaffof va adolatli ishlasa, u bir nechta muhim natijalarni berishi mumkin:

• iste’dodli yoshlarni tezroq aniqlash;
• davlat boshqaruvida samaradorlikni oshirish;
• inson omili va subyektiv qarorlarni kamaytirish;
• zamonaviy iqtisodiyot uchun yangi avlod rahbarlarini tayyorlash;
• ta’lim va mehnat bozori ehtiyojlarini yaxshiroq prognoz qilish.

Sun’iy intellekt rahbarlarning o‘rnini egallamaydi. Ammo u murakkab ma’lumotlarni tahlil qilish va eng munosib nomzodlarni aniqlashda kuchli yordamchiga aylanishi mumkin. XXI asr iqtisodiyotida raqobat nafaqat texnologiyalar, balki ularni boshqara oladigan insonlar orqali ham belgilanadi. O‘zbekiston esa bu yo‘nalishda yangi modelni sinab ko‘rishga kirishmoqda.