AQSh hukumati Xitoyning ochiq kodli sun’iy intellekt modellarini intellektual mulkni o‘g‘irlash ehtimoli bo‘yicha tekshirishini ma’lum qildi. Agar Xitoy kompaniyalari Amerika texnologiyalaridan noqonuniy foydalangani aniqlansa, ularga qarshi sanksiyalar joriy etilishi mumkin.
AQSh moliya vaziri Skott Bessent Fox Business telekanaliga bergan intervyusida hukumat ochiq kodli AI modellarini qo‘llab-quvvatlashini, biroq intellektual mulk o‘g‘irlanishiga qarshi ekanini ta’kidladi.
So‘nggi oylar ichida Xitoyning AI modellari juda tez rivojlanmoqda. Ayniqsa, Moonshot AI kompaniyasining yangi Kimi K3 modeli texnologiya olamida katta shov-shuvga sabab bo‘ldi. Mutaxassislarning fikricha, bunday modellar OpenAI va Anthropic kabi Amerika kompaniyalarining biznesiga jiddiy raqobat tug‘dirishi mumkin.
Muammo nimada?
AQSh kompaniyalari Xitoy ishlab chiquvchilari o‘z modellarini yaratishda “distillation” usulidan foydalangan bo‘lishi mumkinligini aytmoqda.
Bu usulda katta va kuchli modelning bilimlari kichikroq modelga ko‘chiriladi. Natijada kamroq xarajat talab qiladigan, ammo kuchli imkoniyatlarga ega tizim paydo bo‘ladi.
Biroq, texnologiya olamida bu masala bo‘yicha yakdil fikr yo‘q.
Microsoft rahbari Satya Nadella yirik kompaniyalar pozitsiyasini tanqid qilib, quyidagicha fikr bildirdi:
“Kompaniyalar internetdagi ochiq ma’lumotlardan foydalanib modellarini o‘qitishni odatiy hol deb hisoblaydi, ammo keyin boshqalarning distillation usulidan foydalanishiga qarshi chiqadi.”
AQShning navbatdagi qadami
So‘nggi yillarda Vashington Xitoyning AI sohasidagi rivojlanishini sekinlashtirish uchun bir qator choralarni ko‘rdi:
- ilg‘or chiplar eksportini chekladi;
- yarimo‘tkazgich texnologiyalariga nazoratni kuchaytirdi;
- AI texnologiyalariga oid qoidalarni qat’iylashtirdi.
Endi esa AQSh ilk bor to‘g‘ridan-to‘g‘ri AI modellarining o‘ziga qarshi sanksiyalar qo‘llash ehtimolini ko‘rib chiqmoqda.
Ayrim manbalarga ko‘ra, Tramp ma’muriyati hatto Xitoyning ochiq kodli AI modellarini butunlay taqiqlash variantini ham muhokama qilmoqda.
Hammasi distillation sabablimi?
Hugging Face kompaniyasi rahbari Klem Delangue bunga qo‘shilmaydi. Uning fikricha, Xitoyning AI sohasidagi muvaffaqiyati faqat distillation bilan bog‘liq emas.
Uning aytishicha, Xitoyda juda kuchli tadqiqot guruhlari shakllangan va ular AQSh kompaniyalariga qaraganda ancha ochiq hamkorlik muhitida ishlamoqda.
Nega bu muhim?
Bu voqea AI poygasining yangi bosqichini boshlab berishi mumkin.
Avval AQSh Xitoyni chiplar orqali cheklashga harakat qilgan bo‘lsa, endi kurashning markaziga sun’iy intellekt modellarining o‘zi chiqmoqda.
Agar sanksiyalar joriy qilinsa, DeepSeek, Kimi va boshqa Xitoy modellarining global rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Bir tomonda OpenAI, Anthropic va Google kabi yopiq ekotizimlar bo‘lsa, ikkinchi tomonda Kimi, DeepSeek va Qwen kabi ochiq modellar turibdi. Keyingi yillarda AI bozorining qaysi yo‘nalishda rivojlanishi aynan shu raqobatga bog‘liq bo‘lishi mumkin.
